Prawdziwa zbrodnia i 27 lat za kratami. Mocna premiera na Scenie na Piekarach

Spektakl opowiada historię Moniki Osińskiej, pierwszej kobiety w Polsce skazanej na karę dożywotniego pozbawienia wolności i pierwszej, która uzyskała warunkowe przedterminowe zwolnienie. Osiemnastolatka, uczennica czwartej klasy liceum, uczestniczyła wraz z dwojgiem innych młodych ludzi w zabójstwie Jolanty Brzozowskiej. Do zbrodni doszło podczas napadu rabunkowego, którego celem miało być zdobycie pieniędzy na stroje na studniówkę. Tragiczne wydarzenia i ich konsekwencje naznaczyły całe życie młodej kobiety, która spędziła w więzieniu 27 lat.

Przedstawienie zostało podzielone na dwie części. Pierwsza rekonstruuje proces Moniki Osińskiej i jej współoskarżonych, który toczył się w latach 1996–1998. Druga przenosi widzów za więzienne mury i pokazuje wieloletnie doświadczenie odbywania kary. Twórcy nie ograniczają się jednak do odtworzenia wydarzeń. Stawiają pytania o sprawiedliwość, odpowiedzialność, resocjalizację i sens kary, która nie daje skazanemu nadziei na powrót do społeczeństwa.

Jak wyjaśniał po próbie Patryk Warchoł, do pracy nad spektaklem skłoniła go przede wszystkim myśl zawarta w reportażu Tochmana, który porównuje dożywocie do kary śmierci rozłożonej na raty. – To jest, wydaje mi się, bardzo kontrowersyjna teza, jednocześnie poruszająca, jak się nad tym zastanowimy – mówił reżyser. Zainteresowała go również sytuacja młodej dziewczyny, której całe życie zostało przekreślone wyrokiem, bez realnej perspektywy wyjścia na wolność. Bez nadziei trudno przecież mówić o motywacji do resocjalizacji.

W spektaklu pojawia się także szerszy kontekst społeczny. Twórcy przyglądają się sytuacji rodzinnej i środowisku, w którym dorastali młodzi sprawcy, a także realiom Polski lat 90. Warchoł zwraca uwagę, że medialny rozgłos towarzyszący procesowi mógł mieć wpływ na jego przebieg. Był to pierwszy w Polsce proces transmitowany na żywo przez telewizję publiczną. Reżyser podkreśla również znaczenie rozmów z byłymi więźniami, których doświadczenia wykorzystano w przedstawieniu. Pojawia się więc pytanie nie tylko o wymiar kary, ale także o to, jak traktowani są osadzeni i czy system penitencjarny rzeczywiście przygotowuje ich do powrotu do społeczeństwa.

Scenariusz Patryk Warchoł napisał na podstawie książki Wojciecha Tochmana „Historia na śmierć i życie”. Jak zaznacza, nie chodziło o dokumentalne odtworzenie reportażu jeden do jednego, lecz o teatralne spojrzenie na tę historię i wydobycie jej mniej oczywistych wątków.

Patryk Warchoł jest laureatem nagrody na Forum Młodej Reżyserii w 2023 roku oraz głównej nagrody Tbilisi International Student Theatre Festival w 2024 roku. W tytułowej produkcji występują aktorzy Teatru Modrzejewskiej: Magda Biegańska, Gabriela Fabian, Mateusz Krzyk, Paweł Palcat, Anna Sienicka i Paweł Wolak, a gościnnie Jakub Sierenberg. W nagraniu wideo występuje Małgorzata Urbańska.

Magda Biegańska, która wciela się w Monikę Osińską, znana jest legnickiej publiczności m.in z monodramu "Dlaczego nie zostałam wuefistką, jak mój tata chciał. Widzowie będą mogli wkrótce zobaczyć również w nowym serialu Jana Holoubka „Wśród nocnej ciszy”. Paweł Wolak to z kolei jeden z dobrze znanych aktorów legnickiej sceny, od lat związany z Teatrem Modrzejewskiej.” Legniczanie pamiętają go  m.in z "Made in Poland", "Ballady o Zakaczawiu" czy " Dziadów". Jest też współatutorem i współreżyserem spektakli realizowanych współnie z Katarzyną Dworak. Pojawił się on na szklanych ekranach w serialach " Niebo.Rok w piekle ", czy "Królu" . 

Powrót Teatru Modrzejewskiej na Scenę na Piekarach to nie tylko otwarcie odnowionej przestrzeni, ale także początek programu „Piekary – nowa energia”, w ramach którego powstawać będą spektakle młodych i średniego pokolenia twórców, podejmujące ważne współczesne tematy.

„Historia na śmierć i życie”

- Premiera: 7 i 8 listopada 2026 r.
- Miejsce: Scena na Piekarach, ul. Izerska 38 w Legnicy.
- Reżyseria i scenariusz: Patryk Warchoł.
- Na podstawie książki Wojciecha Tochmana.
- Obsada: Magda Biegańska, Gabriela Fabian, Mateusz Krzyk, Paweł Palcat, Anna Sienicka, Jakub Sierenberg (gościnnie), Paweł Wolak oraz Małgorzata Urbańska (w nagraniu wideo).